30 december 2025 gaat een nieuwe EU-wet in, die klimaatverandering door ontbossing en de aantasting van bos moet tegengaan: de EUDR. De Regulation on Deforestation-free products (EUDR) schrijft voor dat alleen goederen en producten op de markt gebracht mogen worden, die niet zorgen voor ontbossing of aantasting van bossen. Daarnaast moet het legaal geproduceerd zijn. Producten die hun herkomst vinden in gebieden die na 30 december 2020 ontbost zijn, mogen niet op de EU-markt worden gebracht (of worden geëxporteerd). Hout (en de daarvan afgeleide producten zoals papier en dus boeken) is één van de grondstoffen waar de regeling over gaat en dus hebben ook uitgeverijen zich hieraan te houden. De EUDR geldt zowel voor grote als kleinere ondernemingen, en ook voor eenmanszaken. Grote en middelgrote bedrijven dienen zich per 30 december 2025 aan de wetgeving te houden, kleine en micro-ondernemingen hoeven zich pas vanaf juni 2026 aan de EUDR te houden. Kijk voor de definities van groot, middel, klein en micro onderaan deze pagina.
Bekijk op de website van de EU of op de website van de NVWA wat de wetgeving inhoudt en bekijk via de EUDR regelhulp hoe u zich kunt voorbereiden op de wet. Of bekijk de regelmatig bijgewerkte FAQ van de Europese Unie. Raadpleeg ook de Engelstalige gids van de Boersenverein, een handig naslagwerk waar je in kunt vinden wat er precies van uitgeverijen verwacht wordt.
Marktdeelnemers moeten informatie verzamelen om aan te tonen dat producten ontbossingsvrij zijn en voldoen aan de lokale wetgeving. Er moet een zorgvuldigheidsverklaring (Due Diligence Statement, DDS) worden ingediend door de eerste marktdeelnemer die het product op de markt brengt of exporteert. Dit is inclusief de geolocatie van alle percelen waar grondstoffen zijn geproduceerd. Risicobeoordeling en risicobeperking zijn verplicht, behalve voor producten uit gebieden met een laag risico. Welke gebieden door de Europese Commissie als laag risico worden aangemerkt, is nog niet bekend. De Commissie zal landen indelen in laag, standaard of hoog risico binnen 18 maanden na inwerkingtreding van de verordening.
De informatie over naleving van de EUDR moet worden ingediend bij een informatiesysteem van de Commissie. Aan de hand van deze handleiding is het mogelijk om alle stappen die vereist zijn in het informatiesysteem in te zien.
De mate waarin je een verplichting hebt, is afhankelijk van de locatie waar je drukt en het papier dat je gebruikt. Wanneer je een boek buiten Europa laat drukken, heb je als uitgeverij een zorgvuldigheidsverplichting, waar ook een risicobeoordeling en risicobeperkingsverplichting aan vastzit. Druk je echter binnen Europa, dan kun je verwijzen naar de zorgvuldigheidsverklaring van de speler voor je in de keten (dus de drukker, of zelfs de papierfabrikant wanneer deze in Europa is gelokaliseerd), mits je hebt vastgesteld dat deze speler voldoet aan de verordening.
Het is dus van belang dat je als uitgeverij je supply chain goed in kaart hebt. Met welke drukkers werk je samen? Met welk papier werken zij, komt dit uit Europa of buiten Europa? Ga in gesprek met je leveranciers over de EUDR, zodat je weet hoe je supply chain in elkaar steekt als de EUDR van kracht is.
Druk je boeken buiten Europa, dan zal je zelf (als ‘marktdeelnemer’) de zorgvuldigheidsverklaring (DDS) moeten opstellen. Lees hier meer over het opzetten van een zorgvuldigheidsstelsel. Een DDS omvat het verzamelen van informatie en documenten om aan te tonen dat de producten ontbossingsvrij zijn, plus, onder bepaalde voorwaarden, risicobeoordeling en risico beperkende maatregelen.
Informatie-eisen omvatten:
Een belangrijke eis hierbij is het verkrijgen van de geografische coördinaten van de percelen waar de relevante grondstof is geproduceerd en het verkrijgen van relevante informatie van leveranciers voor in de DDS. Als de marktdeelnemer de vereiste informatie niet kan verzamelen, moet hij afzien van het op de markt brengen of exporteren van het betreffende product. Het niet naleven hiervan zou resulteren in een overtreding van de EUDR, wat zou kunnen leiden tot sancties.
MVO Nederland heeft een praktisch Due Dilligence stappenplan gemaakt die kan helpen bij het opzetten van een zorgvuldigheidsstelsel.
Marktdeelnemers zijn verplicht jaarlijks openbaar verslag uit te brengen over hun stelsel van zorgvuldigheidseisen, met inbegrip van de maatregelen die ze hebben genomen om hun verplichtingen na te komen.
Marktdeelnemers moeten de verzamelde informatie verifiëren en analyseren en op basis hiervan een risicobeoordeling uitvoeren om vast te stellen of er een risico is dat producten niet voldoen aan de EUDR. Marktdeelnemers moeten aantonen hoe de verzamelde informatie is gecontroleerd aan de hand van de risicobeoordelingscriteria en hoe zij het risico hebben bepaald. Tenzij deze risicobeoordeling geen of slechts een verwaarloosbaar risico onthult, mogen marktdeelnemers het betreffende product niet op de interne markt van de EU brengen noch exporteren. De risicobeoordeling moet rekening houden met een reeks criteria, voornamelijk gerelateerd aan de toewijzing van risico en andere kenmerken van het relevante productieland.
Behalve wanneer de risicobeoordeling heeft aangetoond dat er geen of verwaarloosbaar risico is, moet de marktdeelnemer (vóór het op de markt brengen van de relevante producten op de interne markt of hun export) risico beperkende maatregelen nemen, zoals het vereisen van aanvullende informatie, gegevens of documenten, het uitvoeren van onafhankelijke onderzoeken of audits. Deze maatregelen moeten worden gedocumenteerd.
Risicobeoordeling en risicobeperking zijn niet nodig (onder bepaalde voorwaarden) voor producten afkomstig uit gebieden die als laag risico zijn geïdentificeerd.
Binnen de EUDR wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende groottes van bedrijven. Grote en middelgrote bedrijven moeten per 30 december 2025 aan de EUDR voldoen, kleine en micro-ondernemingen per 30 juni 2026. Benieuwd waar jouw bedrijf onder valt? Hieronder vind je de criteria van de Europese Commissie. Een bedrijf valt onder een categorie als ze aan twee van de drie criteria voldoen (balanstotaal, omzet en FTE).
De naleving van de EUDR wordt gecontroleerd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Zij voeren inspecties uit op importerende, producerende en exporterende bedrijven. Tijdens zo’n controle moet je alle relevante documenten kunnen overhandigen. Hier kun je vinden wat een controle door de NVWA inhoudt.
Forest Stewardship Councel (FSC) is een keurmerk waar veel uitgeverijen mee werken. Werken met FSC-papier is nog geen vrijbrief voor de EUDR. Wel helpt het keurmerk voor bijvoorbeeld de risk assesment in je DDS. Lees hier alles over FSC en EUDR. Of bekijk het 6-stappenplan van FSC waar je direct mee aan de slag kunt.
FSC biedt certificaathouders en Promotional License Holders ondersteuning via FSC Trace, een digitaal platform dat in het tweede kwartaal wordt uitgerold. Dit platform is ontworpen om het due diligence proces te vereenvoudigen en te automatiseren.
De voordelen van FSC Trace:
Functionaliteiten:
FSC biedt tevens een Regulatory Module aan als vrijwillige aanvullende certificering om te voldoen aan de EUDR. Deze module omvat het verzamelen van geolocatie data en de datum van kappen en productie.
PEFC biedt uitgeverijen praktische ondersteuning door middel van de EUDR Due Diligence System (PEFC EUDR DDS) module. Deze module is speciaal ontworpen om organisaties met een PEFC Chain of Custody-certificaat te helpen bij het voldoen aan de EUDR-vereisten voor papier.
Concreet houdt dit in:
De stappen binnen de PEFC-EUDR module komen overeen met de algemene EUDR-verplichtingen: informatie verzamelen, risico’s analyseren, mitigerende maatregelen nemen en ‘risicoloze’ leveringen van een referentienummer voorzien. PEFC werkt samen met traceerbaarheids- en aardobservatiebedrijven om het verifiëren van de herkomst van materialen te vergemakkelijken.
