Er zijn goede duurzame alternatieven te vinden voor inkt. De standaardinkt die voor veel drukwerk wordt gebruikt is tot op heden altijd inkt op solventbasis geweest. Onder gecontroleerde omstandigheden is deze inkt recyclebaar, maar deze bevat pigmenten die niet biologisch afbreekbaar zijn en vluchtige organische stoffen (VOS) die als giftige dampen vrijkomen en risico’s voor het milieu en de gezondheid met zich meebrengen. Daarnaast is voor de productie van inkt veel energie nodig.
Drukkerijen gebruiken nu vaak standaard REACH-inkt (volgens de EU-verordening voor Registratie, Evaluatie, Autorisatie en restrictie van Chemische stoffen) en azo-vrije verf die niet giftig en milieuvriendelijker is.
Het gebruik van inkt heeft een geringe invloed op de CO2-footprint van een printproduct: een percentage van één tot drie procent – afhankelijk van productie, energiegebruik en transport. Dit komt naar voren uit onderzoek van informatiecentrum Papier en Karton.
Een onderscheid kan worden gemaakt tussen fossiele, minerale en plantaardige inkten. Fossiele, minerale inkten hebben een niet-hernieuwbare bron. Plantaardige inkten hebben een hernieuwbare, biologische basis: plantaardige oliën en harsen. Vanuit duurzaamheidsoverwegingen heeft inkt met zo weinig mogelijk minerale oliën de voorkeur.
Alternatieven:
– Inkt op waterbasis bevat over het algemeen geen solventen op petroleumbasis en bevat daarom geen VOS. Sommige inkt op waterbasis bevat wel solventen. Dit type inkt is onder gecontroleerde omstandigheden ook recyclebaar.
• Inkt op oliebasis verspreidt efficiënter dan inkt op solventbasis. Er is daarom minder van deze inkt nodig voor het drukken (maar sommige inkt op oliebasis bevat naast olie ook solventen). Plantaardige inkten (bijvoorbeeld op basis van sojaolie of lijnzaadolie) zijn milieuvriendelijker dan olie op basis van petroleum en wordt steeds meer gebruikt in offset drukken. Deze typen inkt zijn recyclebaar onder gecontroleerde omstandigheden.
• Uv- of e-beam-inkt kan energie-intensief en technisch complex zijn. Deze typen inkt bevatten echter geen VOS. Ze zijn recyclebaar onder gecontroleerde omstandigheden.
Het meest ideale alternatief is plantaardige inkt met een laag gehalte VOS. (Bron: Book Chain Project Design guide) en het boek Duurzaam uitgeven van Papier & Karton).
Tijdens het ontwerp van het boek moet al rekening gehouden worden met het gebruik van duurzame inkt. Niet alle inkten kunnen namelijk op waterbasis of van plantaardige olie worden gemaakt. Voorbeelden hiervan zijn uv-inkten en fluorescerende inkten. Maar ook zijn metallic inkten op basis van plantaardige oliën in beperkte mate beschikbaar. Bij het bepalen van kleurgebruik in het ontwerp is het dus goed om hier rekening mee te houden.